Adıgece Ders No:04

Aralık 17, 2018

Adigebze de dilin ses dili olması nedeniyle sesler aynı zamanda birer sözcüktürler. Birkaç sesten oluşan sözcükler aslında ifade ettiği şeyi anlatan dizili sözcüklerdir.

Bu nedenle her sesin anlatmak istediğine seslerin anlamlarından  gidilebilir. Seslerin hangi kurallara göre işlediği de sesler anlaşıldıkça kendini ortaya  koyar. Cümleler genel olarak karmaşık gibi görünse de onun nedeni dil değildir.

Bizim kök kelime dil öğrenimine şartlanmışlığımız ile ilgilidir.Basit bir örnek olması bakımından mesela at sözcüğünü ele alalım. At ama nereye atalım. Altına üstüne yanına yere bir çoğulun içine veya bir çevirmenin içine gibi detaylar ses yani  sözcük olarak birleşir ve yeni sözcük oluşur. Kısaca açıklama yapılmış olur.

Buradan da anlaşılacağı üzere telaffuz önem arzeder. Telaffuzu ses çıkışları  çok iyi çalışılmadan ifade etmek mümkün görünmez. En ufak ses farklılıkları  sözcüğün anlamını değiştirir.



 

 

Adıgece Ders No:05

Aralık 17, 2018

В - в Türkçe v harfi ile aynı sestir vı diye okunur.

Вы вэ ва во ву ви ув ив

Bu sesin girdiği sözcükler genellikle hal değişimi, pişme,

karıştırma ile ilgili sözcüklerdir.

Вэн - (Tarlayı) sürmek, pişmek

Вын - Erimek

Гувэн - Gecikmek

Гузэвэн - Sıkıntı çekmek, telaşlanmak

Щхьэрывэн - Gevezelik yapmak, bir şeyleri karıştırarak konuşmak

 

К -к Türkçedeki ince k sesi ile aynıdır kı diye okunur.

 

Казым -Kazım

Камил -Kamil

Ку -ку Dudaklar u sesi çıkaracak gibi yapılarak k sesi verilir yani k ve u sesi birbirine ulanarak çıkarılır.

 

Ку куэ куа куи куу

Куэ - Bacak

Куу - Derin

Куэбжэ - Avlu kapısı

Куэд - Yeterli, çok

Кусэ - Düzgün sıra

 

Ц -ц Türkçedeki t ve s harflerinin birbirine ulanmış sesidir tsı diye okunur.

 

Цы цэ ца ци ций цей

Цы - Kıl, yün

Цей - Keçe

Щхьэц - Saç

Нэбжьыц - Kirpik

Мэлыц - Koyun yünü

Бжэныц - Keçi kılı

Хьэцыбанэ - Kuşburnu(bitki)

Цыжьбанэ - Kirpi

Бацэ - Yün doku

 

Ч - ч Türkçedeki ç sesi ile aynıdır çı diye okunur.

 

Чы - Çubuk

Чыцэ - Çalılık

Гуэч - Ayrılmaktan emir

Гуэчын - Ayrılmak

 

Л - л Türkçedeki L sesi ile aynıdır lı diye okunur.

 

Лы лэ ла лу

Лы - Et

Лэ - Boyamaktan emir

Ла - Boyanmış olan

Лэн - Boyamak

 

Şimdiki zaman olumlu özel bildirimi dışındaki tüm söylemlerde şahıs eklerinin nasıl eklemlendiğini görmeye çalışalım.

 

Avlumuzun kapısını ben boyuyorum.

Ди куэбжэр сэ солэ.

Ди куэбжэр уэ болэ

Ди куэбжэр абы иелэ

Ди куэбжэр дэ долэ

Ди куэбжэр фэ фолэ

Ди куэбжэр абыхэм ялэ

 

Resimleri ben boyuyor muyum?

Сурэтхэр сэ злэрэ?

Сурэтхэр уэ блэрэ?

Сурэтхэр абы илэрэ?

Сурэтхэр дэ длэрэ?

Сурэтхэр фэ влэрэ?

Сурэтхэр абыхэм ялэрэ?

 

Kapıyı ben boyadım.

Бжэр сэ злащ.

Бжэр уэ блащ.

Бжэр абы илащ.

Бжэр дэ длащ.

Бжэр фэ влащ.

Бжэр абыхэм ялащ.

 

Resimleri ben boyadım mı?

Сурэтхэр сэ зла?

Сурэтхэр уэ бла?

Сурэтхэр абы ила?

Сурэтхэр дэ дла?

Сурэтхэр фэ вла?

Сурэтхэр абыхэм яла?

 

Burada şahıs ekleri ben sen o gibi zamirlerin günlük konuşmalarda söylenmediğini illa belirtilmesi gerekiyorsa yani benlik öne çıkarılmayacaksa söylenmediğini bilelim. Cümle yapılarının kavranması bakımından verilmesi gereği nedeniyle birlikte verildiğini düşünelim.

 

Avlumuzun kapısını ben boyayayım mı?

Ди куэбжэр сэ злэн ?

Ди куэбжэр уэ блэн?

Ди куэбжэр абы илэн?

Ди куэбжэр дэ длэн?

Ди куэбжэр фэ влэн?

Ди куэбжэр абыхэм ялэн?

 

Kapıyı ben boyarım.

Бжэр сэ злэнщ.

Бжэр уэ блэнщ.

Бжэр абы илэнщ.

Бжэр дэ длэнщ.

Бжэр фэ влэнщ.

Бжэр абыхэм ялэнщ.

 

Dudaklarımı boyayacağım.

Си lупэхэр злэнущ.

Уи lупэхэр блэнущ.

И lупэхэр илэнущ.

Ди lупэхэр длэнущ.

Фи lупэхэр влэнущ.

Я lупэхэр ялэнущ.

 

Tırnaklarımı boyayaca mıyım?

Си lэбжьанэхэр злэну?

уи lэбжьанэхэр блэну?

И lэбжьанэхэр илэну?

Ди lэбжьанэхэр длэну?

Фи lэбжьанэхэр влэну?

Я lэбжьанэхэр ялэну?

 

Bitmiş zaman olarak: Soruların vurgu ile yapıldığını görün.

 

Kapıyı boyamıştım.

Бжэр злат.

Бжэр блат.

Бжэр илат.

Бжэр длат.

Бжэр влат.

Бжэр ялат.

 

Kapıyı boyamış mıydım?( Vurgu ile )

Бжэр злат ?

Бжэр блат?

Бжэр илат?

Бжэр длат?

Бжэр влат?

Бжэр ялат?

 

Kapıyı boyayacaktım.

Бжэр злэнут.

Бжэр блэнут.

Бжэр илэнут.

Бжэр длэнут.

Бжэр влэнут.

Бжэр ялэнут.

 

Kapıyı boyayacak mıydım? ( Vurgu ile )

Бжэр злэнут?

Бжэр блэнут?

Бжэр илэнут?

Бжэр длэнут?

Бжэр влэнут?

Бжэр ялэнут?

 

Куэбжэр хэт ила? --- Avlu kapısını kim boyadı?

Сэ злащ. -------- Ben boyadım.

 

Ди куэбжэр Динэрэ сэрэ длащ.-- Avlu kapımızı Dine ile ben boyadık.

 

Куэбжэр хэт илэрэ? ----- Avlu kapısını kim boyuyor?

Дэ долэ. ---------- Biz boyuyoruz.

 

Умар хьэсэр иевэ. ----- Ömer tarlayı sürüyor.

Абы хьэсэр исэнущ. ----- O tarlayı ekecek.

Гуэдз жылэ трисэнущ.---- Buğday tohumu ekecek.

 

Уи адэр дэнэ щыlэ? ---------- Baban nerede?

Хьэсэм щолажьэ. ---------- Tarlada çalışıyor.

 

De çalışmak de olmak, de etmek de eylemek gibi anlamların fiil ön ekleri ile belirtildiğini hatırlayalım. - de nin eklemleneceği isim м halinde olur. Özel isimlerin eki düşer.

 

Ben bahçede çalışıyorum.

Сэ хадэм сыщолажьэ.

Уэ хьэсэм ущолажьэ.

Ар фабрикэм щолажьэ.

Дэ Анкара дыщолажьэ.

Фэ Истанбул фыщолажьэ.

Ахэр Мыекъуапэ щолажьэхэ.

 

de çalıştım

Сэ кlыщым сыщылэжьащ.

Уэ хасэм ущылэжьащ.

Ар хадэм щылэжьащ.

Дэ унэм дыщылэжьащ.

Фэ жузым хадэм фыщылэжьащ.

Ахэр еджап!эм щылэжьахэщ.

 

de çalışırım

Пщэфlапlэм сыщылэжьэнщ.

Еджапlэм ущылэжьэнщ.

Шхапlэм щылэжьэнщ.

Хьэщlапlэм дыщылэжьэнщ.

Пэшым фыщылэжьэнщ.

Мэзым щылэжьэнхэщ.

 

Ахьмэд дэнэ щылажьэрэ?

Истанбул щолажьэ.

Фабрикэм щолажьэ.

Юниверситэм щолажьэ.

Сымэджэщым щолажьэ.

 

Дэнэ ущылажьэрэ?

Анкара сыщолажьэ.

 

Дэнэ ущыпсэурэ?

Коня сыщопсэу.

 

Сошхэ. - Ben yeme eğlemini gerçekleştiriyorum. Konu bahsi ben ve yaptığım.

Сыщошхэ. -- (bilinen yerde) De yiyorum.

Унэм сыщошхэ. -- Evde yiyorum.

 

Сошх. --- Bir şey yiyorum.( Konu bahsi benim yediğimdir.)

Щызошх. --- Bir şeyi (Bilinen yer) de yiyorum.

Унэм щызошх. --- Bir şeyi evde yiyorum.

Мыlэрысэр унэм щызошх. --- Elmayı evde yiyorum.

 

Yemek bir şey yemek, yıkamak bir şey yıkamak, yazmak bir şey yazmak farklılıklarını görmeğe çalışalım.

 

Шхэн - шхын, тхьэщlэн -- тхьэщlын, тхэн -- тхын

 

Мыlэрысэр унэм щызошх.

 

щы - de

з - ben

о - şimdiki zamanda.

шх - Bir şey yeme fiil kökü.

Bir şeyi ben belirtilen veya bilinen yerde yiyorum.

 

Мыlэрысэр сэ хадэм щызошх.

Мыlэрысэр уэ хадэм щыбошх.

Мыlэрысэр абы хадэм щешх.

Мыlэрысэр дэ хадэм щыдошх

Мыlэрысэр фэ хадэм щывошх.

Мыlэрысэр абыхэм хадэм щашх

 

 

Мыlэрысэр сэ унэм щы - с - шх - а - щ.

Мыlэрысэр уэ унэм щы - п - шх - а - щ.

Мыlэрысэр абы унэм щ - и - шх - а - щ.

Мыlэрысэр дэ унэм щы - т - шх - а - щ.

Мыlэрысэр фэ унэм щы - ф - шх - а - щ.

Мыlэрысэр абыхэм унэм щ - а - шх - а - щ.

 

Fiildeki çekimde şahıs eklerini açıkça görebiliriz.Anlamsız ı harflerinin sessizler arasına geldiğini sesli gelince ı sesinin düştüğünü de görebiliriz.

 

щ- de

а -onlar

шх-birşey yeme fiil kökü

а - sıfatlaştırma eki( yani yemiş olan durumuna getiriyor.).

щ - Şu anki durum. Yani yenmiş halde

 

Yani belirtilen yerde belirtilen şey yenmiş durumdadır.

 

Мыlэрысэр сэ сшхащ.

Мыlэрысэр уэ пшхащ.

Мыlэрысэр абы ишхащ.

Мыlэрысэр дэ тшхащ.

Мыlэрысэр фэ фшхащ .

Мыlэрысэр абыхэм яшхащ . --- я - иа ile aynı olduğunu görebiliriz.

 

Bu durumda şahıs ve zaman eklerini biraz daha açıklıkla farkedebiliriz.

 

Щ щ - Bu harf ön ek olarak yaparken ederken eylerken anlamlarında da kullanılır.

 

Сэ сыщылажьэм - ben çalışırken

Уэ ущытхэм - sen yazı yazarken

Ар щышхэм -o yemek yerken

Бжэр щыдлэм - biz kapıyı boyarken

Мыlэрысэр щысхьым - ben elmayı götürürken

Хьэсэр щызвэм - ben tarlayı sürerken

Усэ щыстхым - ben şiir yazarken

 

Dili işlek hale getiren ön ekler ve son eklerdir. Bu ekleri ve nasıl işlediklerini sırası

geldikçe öğreneceğiz.

 

Шэн - Bir şeyi beraberinde götürmek

Хьын -Bir şeyi taşıyarak götürmek

 

Ж - Bir şeyi çıkış noktasına döndürme veya tekrarlama son eki

 

Уи адэр унэм шэж. - Babanı eve götür.(evine)

уи мы1эрысэр унэм хьыж - Elmanı eve götür.(evine)

 

Dineyi eve götürdüm. ( Eve dönüş yaptırdım şekli ile düşünülebilir.)

 

Динэ унэм сшэжащ.

Мазэ унэм пшэжащ.

Мазэ унэм ишэжащ.

Данэ унэм тшэжащ.

Данэ унэм фшэжащ.

Динэ унэм яшэжащ.

 

Şiiri (tekrar) yazıyorum

Усэр сотхыж .

Усэр ботхыж.

Усэр иетхыж.

Усэр дотхыж .

Усэр фотхыж.

Усэр ятхыж..

 

Elmayı eve (evime) götüreceğim

Мыlэрысэр унэм схьыжынущ.

Матэхэр унэм пхьыжынущ.

lэнэр унэм ихьыжынущ.

lэнэхэр унэм тхьыжынущ.

Матэхэр унэм фхьыжынущ.

Мыlэрысэхэр унэм яхьыжынущ.

 

Ф ф - Yapabilme edebilme eyleyebilme son eki.

 

Зы махуэм зы усэ сотхыф.

Зы махуэм зы мыlэрысэ сошхыф.

 

Зы махуэм уситl птхыфын?

Стхыфынщ.

 

Мы мыlэрысэр унэм пхьыфын?

Схьыфынщ.

 

Ушхэфын?

Сышхэфынщ.

 

Псы уефэн?

Сефэнщ.

 

Псы уефэфын?

Сефэфынщ.

 

Шей уефэн?

Сефэнщ.

 

Шей уефэфын?

Сефэфынщ.

 

--- Зы махуэ умышхэу ущытыфын?

--- Сыщытыфынщ.

 

Olumsuz emir bildirimleri şahıs eki ile fiil arasına мы getirilerek yapılır.

 

Умышхэ ----- Beslenme

Умышх ------- Onu yeme.

Псы уемыфэ. ---- Su içme.

Мыlэрысэ умышх. --- Elma yeme.

Мыlэрысэхэр унэм умыхь. ---- Elmaları eve götürme.

Танэр хадэм фымышэ. ----- Danayı bahçeye götürmeyin.

Мыlэрысэр хадэм щомышх. -- Elmayı bahçede yeme.

Унэм щышх. --------- Evde ye.

 

Лэжьыгъэр зыхэзылъхьар Щокъул Илхьэнщ.

 

Adıgece Ders No:06

Aralık 17, 2018

 

Гъ - гъ Türkçedeki ğ sesi ile aynıdır ğı diye okunur.

 

гъы- ağla emri , гъэ-yıl , гъа- ağlamiş olan , гъагъэ - çiçek

 

Гъу -гъу Türkçe ğ sesine u ulanmış olarak ğuı şeklinde okunur.

 

гъу- kurumaktan emir, гъуэ- yuva , гъуа-kurumuş olan nesne

гъуагъуэ-görültü, вагъуэ -yıldız

 

Гъатхэ ----- -ilkbahar

Гъэмахуэ -yaz

Бжьыхьэ - -sonbahar

Тхьэмахуэ -hafta

 

Зы тхьэмахуэр мэхуибл мэхъу. -Bir hafta yedi gündür.

 

Блыщхьэ -- pazartesi

Гъубж ----- salı

Бэрэжьей-çarşamba

Мэхуэку --- perşembe

Мэрем ---- cuma

Щэбэт ----- cumartesi

Тхьэмахуэ - pazar

 

Гъэ - гъэ -- fiil ön eki olarak yaptırmak ettirmek eyletmek anlamları katar.

 

Сэ сошхэ. -- - Ben yemek yiyorum (eylem olarak)

Ар сэ согъашхэ. -- Yeme eylemini yaptırıyorum.

 

Сэ сотхэ. ---Ben eylem olarak yazı yazıyorum.

Ар сэ согъатхэ. - - Yazma eylemini ona yaptırıyorum.

 

Сэ сотх. -------------- -Ben yazıyorum.

Ар сэ абы изогъэтх. - Ben onu ona yazdırıyorum.

 

Сэ сошх. ---------------- -Ben yiyorum.

Ар сэ абы изогъэшх. -Be onu ona yadiriyorum.

 

Шей софэ. -Çay içiyorum

Шей изогъафэ -Çay içiriyorum.

 

 

Bebeği yediriyorum.

Сабийр согъашхэ.

Сабийр богъашхэ.

Сабийр иегъашхэ.

Сабийр догъашхэ.

Сабийр фогъашхэ.

Сабийр я(иа)гъашхэ.

 

Bebeği yedirdim.

Сабийр згъэшхащ.

Сабийр бгъэшхащ.

Сабийр игъэшхащ.

Сабийр дгъэшхащ.

Сабийр вгъэшхащ.

Сабийр ягъэшхащ.

 

Bebeği yedireceğim.

Сабийр згъэшхэнущ.

Сабийр бгъэшхэнущ.

Сабийр игъэшхэнущ.

Нанур дгъэшхэнущ.

Нанур вгъэшхэнущ.

Нанур ягъэшхэнущ.

 

Ömer'i yediririm.

Умар згъэшхэнщ.

Умар бгъэшхэнщ.

Умар игъэшхэнщ.

Умар дгъэшхэнщ.

Умар вгъэшхэнщ.

Умар ягъэшхэнщ.

 

Neneyi yedirmiştim

Нанэ згъэшхат.

Нанэ бгъэшхат.

Нанэ игъэшхат.

Нанэ дгъэшхат.

Нанэ вгъэшхат.

Нанэ ягъэшхат.

 

Elmayı bebeğe yediriyorum.

Мыlэрысэр сабийм изогъэшх. ( сэ)

Мыlэрысэр сабийм ибогъэшх. ( уэ)

Мыlэрысэр сабийм ирегъэшх. ( абы)

Мыlэрысэр сабийм идогъэшх. ( дэ)

Мыlэрысэр сабийм ивогъэшх. ( фэ)

Мыlэрысэр сабийм ирагъэшх. ( абыхэм)

 

Elmayı Ömer'e yedirdim

Мыlэрысэр Умар сэ езгъэшхащ.

Мыlэрысэр Умар уэ ебгъэшхащ.

Мыlэрысэр Умар абы иригъэшхащ.

Мыlэрысэр Умар дэ едгъэшхащ.

Мыlэрысэр Умар фэ евгъэшхащ.

Мыlэрысэр Умар абыхэм ирагъэшхащ.

 

Bu çekimlerde görüldüğü gibi şahıs eklerini iyi tanımak gerekir. Ben( с veya з)  sen( б veya п) o (и veya е) biz (д veya т ) siz( в veya ф ) onlar( иа, я veya а ) oldukları görülüyor.Bu şahıs eklerini ne kadar iyi tanırsak konuları o kadar daha iyi anlayabiliriz.Birinci ve ikinci bölümdeki и ve е ler ona yani kime yedirildiğini Ömer ve bebek isimlerine karşılık gelen zamir o yu, sonraki harfler ise yediren kişinin şahıs eklerini gösteriyor. İkinci bölümdeki zamirleri ise kavranması için yazdım. Ayrıca - е - sesinin - иэ - ses bileşeni olduğunu unutmayınız. Böylece belki daha anlaşılır olacaktır.

 

Щыгъын - elbise ,giysi

Elbiseleri kurutuyorum.

Щыгъынхэр согъэгъу.

Щыгъынхэр богъэгъу.

Щыгъынхэр иегъэгъу.

Щыгъынхэр догъэгъу.

Щыгъынхэр фогъэгъу.

Щыгъынхэр ягъэгъу.

 

Elmaları kuruttum.

Мыlэрысэхэр згъэгъуащ.

Мыlэрысэхэр бгъэгъуащ.

Мыlэрысэхэр игъэгъуащ.

Мыlэрысэхэр дгъэгъуащ.

Мыlэрысэхэр вгъэгъуащ.

Мыlэрысэхэр ягъэгъуащ.

 

Elmaları Ömer'e verdim.

Мыlэрысэхэр Умар естащ.

Мыlэрысэхэр Умар ептащ.

Мыlэрысэхэр Умар иритащ.

Мыlэрысэхэр Уиар еттащ.

Мыlэрысэхэр Умар ефтащ.

Мыlэрысэхэр Умар иратащ.

 

е -Elmanın verildiği kişi o.

с - elmayı veren ben.

т - verme fiil kökü.

а - vermiş olanım şeklindeki sıfatlaştırma eki.

щ - verilmiş halde olduğu.

 

Buradaki e aslında иэ ses bileşenidir. Üçüncü tekil ve üçüncü çoğul şahıslarda э düştüğünden ve araya da p bağlaç olarak iki и и, и а arasına girdiğinden  иэ ири ира şeklinde oluşuyor. Bunun sizi düşündürmesine gerek yoktur.

 

Умар хадэм итщ. --------------- - Ömer bahçede.

Абы гъуэмылэ хуэпхьын? --- Ona azık götürür müsün?

Хуэсхьынщ. ------------------------ -Götürürüm.(ona)

 

хуэ - ön eki birisi için birşey yapmak , birisine yazmak gibi anlam oluşturur.

 

Konu bahsi ben sen o ise şahıs ekleri -- сы у . ды фы . -- şeklinde oluşur.

 

Сэ нанэ сыхуотхьэщlэ. - Ben nine için bulaşık yıkıyorum.

( Ninenin bulaşıklarını yıkıyorum.)Bunu eylem olarak yapıyorum.

 

Сэ си адэм сыхуолажьэ. - Ben babama çalışıyorum.

Уэ нанэ ухуэлэжьащ. -Sen nineye çalıştın.Çalışmış durumdasın.

 

Konu bahsi ар olursa ben sen o şahıs ekleri с"з , б"п , и"е , д"т , в"ф , я" а

şeklinde oluşur.Ben sen o lar ise figüran durumuna değişir. Bu eklerden seslerin

uyumuna göre uygun olan gelir.

 

Tek olarak çekimlenenlerde de malum olan şeyi ben sen o ona götürürüm götürürsün şeklinde oluşuyor.

 

Хьын -- götürmek, taşınan şeyler için.

 

ху ön ekinden sonra gelen şahıs eklerini görmeye çalışın. Yani iki parçalı duruma gelen fiillerin arasına giren şahıs eklerini görünüz.

 

Azığı ben Ömer'e götürüyorum. ----------- Götürdüm.

 

Гъуэмылэр сэ умар хузохь. --------------- Хуэсхьащ.

Гъуэмылэр уэ нанэ хубохь . -------------- Хуэпхьащ.

Мы1эрысэр абы Динэ хуехь. -------------- Хуихьащ.

Щыгъынхэр дэ Гупсэ худохь. ------------ Хуэтхьащ.

Гъагъэхэр фэ Гуащэ хувохь.-- ---------- Хуэфхьащ.

Джанэр абыхэм Умар хуахь.---------------- Хуахьащ.

 

Götüreceğim. ----- Götürmüştüm. ------ Götürürüm.

 

Хуэсхьынущ. ------ Хуэсхьат. ----------- Хуэсхьынщ.

Хуэпхьынущ. ------ Хуэпхьат. ----------- Хуэпхьынщ.

Хуихьынущ. -------- Хуихьат. ------------- Хуихьынщ.

Хуэтхьынущ.-------- Хуэтхьат. ----------- Хуэтхьынщ.

Хуэфхьынущ. -------Хуэфхьат. ---------- Хуэфхьынщ.

Хуахьынущ. -------- Хуахьат. ------------ Хуахьынщ.

 

Şimdiki zaman olumlu bildirimi olarak bir şiiri birisi için yazmak. Burada Türkçeden farklı olarak hem yazan hem de kimin için yazdığı şahıs ekleri fiilde görüntülenmek durumundadır. 4. sütun kimin için yazıldığını, 6. sütun ise şiiri yazanın şahıs eklerini gösteriyor.

Fiil kökü ise 8. sütundaki seslerdir.

 

---- 1 -------- 2 ------------ 3 ------------ 4 -- 5 -- 6 -- 7 -- 8

Усэр ------ сэ ---------- сэ ---------- с -- ху -- з -- о -- тх.

Усэр ------ уэ ---------- уэ ---------- п -- ху -- б -- о -- тх.

Усэр -----абы -------- абы ----------- . -- ху -- е -- . -- тх.

Усэр ------ дэ --------- дэ ----------- т -- ху -- д -- о -- тх.

Усэр ------ фэ ---------- фэ ---------- ф -- ху -- в -- о -- тх.

Усэр ---- абыхэм --- абыхэм ------ я -- ху -- а -- . -- тх.

 

Bu tablonun kavranması cümle yapısının ortaya konmamış ilk basamağını kavramış olmak anlamına gelir. Burada ben bizle ve sen sizle eşleşmez. Cümlelerimiz sekiz sütundan oluşuyor.Dört ve altıncı sütunlarda o ve onlar şahıs eklerinin boş olduğu görülüyor. Cümleler yazılırken şahıs eki olmayan yerdeki o olan yerleri görebiliriz. Eğer cümle Усэр абыхэм ile başlar ise fiil başına я almak durumundadır, bunun dışındaki tüm çaprazlamalarda я nın yeri boş kalır. Bu tablodan 28 cümle çaprazlaması oluşur. Bu tabloyu çözemez iseniz fazla takılmayın, ileride detaylı anlatılacaktır. Ön bilgi olarak verilmiştir.

 

İkinci sütundaki şahsın eki dördüncü sütunda ve Üçüncü sütundaki şahsın eki altıncı sütunda görülüyor.

Altıncı sütun yazan Dördüncü sütundakiler ise kimin için yazıldığını bildiriyor.

 

Örnek olarak üçüncü tekil şahısların bulunduğu satırı dümdüz yazalım.

 

Усэр абы абы .ху.етх. - Şiiri ona o yazıyor.

Усэр Динэ Умар хуетх. -Şiiri Dineye Ömer yazıyor.

 

İkinci sütundaki şahıs dördüncü sütunda görülmek zorunludur. Üçüncü sütundaki şahıs da altıncı sütunda görülmelidir.

 

Усэр сэ уэ ------ с - ху - б - о - тх.-- Şiiri benim için sen yazıyorsun.

Усэр уэ сэ ----- п - ху - з - о - тх. -- Şiiri senin için ben yazıyorum.

Усэр абы сэ ----- . - ху - з - о - тх. -- Şiiri onun için ben yazıyorum.

Усэр сэ абы ---- с - ху - е - . - тх. -- Şiiri benim için o yazıyor.

Усэр абыхэм дэ --- я - ху - д - о - тх.-- Şiri onlar için biz yazıyoruz.

 

Мы усэ дахэр уэ сэ пхуэстхащ. Bu güzel şiiri senin için ben yazdım.

 

Bir itisna olarak onlar ile onlar eşleşirse ya düşer yeri boş kalır.

 

Мыр сыт? --------- Bu nedir?

Ар вагъуэщ. ------ O yıldızdır.

Вагъуэр дахэщ.--Yıldız güzeldir.

 

Мыр сыт? ---------- Bu nedir?

Ар мазэщ. ------- O aydır.

Мазэр дахэщ. -- Ay güzeldir.

 

Ахэр дахэхэщ. -- Onlar güzeldirler.

 

Хъ -хъ -- Bu sesin türkçede karşılığı yuktur . Ses öğreticiden alınmalıdır.

 

Gırtlaktan çıkan h sesidir.

Хъы -ağ

 

Хъу - хъу -- Bir önceki sese u ulanmiş olan bir sestir.

 

Хъу - Erkek - olmaktan emir ol

Хъун - Olur mu?

Хъуа - Oldu mu?

Хъуэхъу- Dua, iyi dilek.

 

сынохъуэхъу -- senin için iyi dileklerde bulunuyorum.

 

сыныуэхъуэхъу

ыуэ - ses bileşeni - o

 

Мы мыlэрысэхэр шхы. - Bu elmaları ye.

Хъунщ. Сшхынщ. ---- --- -Olur. Yerim.

 

Бжэр злащ. Дахэ хъуа? -- Kapıyı boyadım. Güzel oldu mu?

Дахэ хъуащ.------------------ - Güzel oldu.

 

Сыт уи лажьэр? --------- -Neyin var? Kusurun nedir?

Сымаджэ сыхъуащ. -----Hasta oldum.

 

Мыlэрысэхэр сыту дахэ хъуа! -- Elmalar ne güzel oldu!

Дахэ дыддэ хъуахэщ. ------------ Ziyadesiyle güzel oldu.

 

Сыт хъуар? ------------------ Ne oldu?

Умар сымаджэ хъуащ. --- Ömer hasta oldu.

Сыт абы и лажьэр? -------- Problemi nedir?

Ныбажэ хъуащ. ------------ -İshal oldu.

Арамэ мыlэрысэ ирешх. —Öyleyse elma yesin.

 

Зы тхьэмахуэр мэхуибл мэхъу. -- Bir hafta yedi gün oluyor.

Хъарбызхэр инышхуэ мэхъу. ----- Karpuzlar kocaman oluyor.

Хъэуанхэр дахэ хъуахэщ. --------- Kavunlar güzel oldular.

Мыlэрысэхэр дахэ хъуа? ---------- Elmalar güzel oldu mu?

Ахэр дахэ хъуахэщ. ----------------- Onlar güzel oldular.

 

Сабийр гъашхэ. --------------- Çocuğu yedir.

Абы хьэнтхъупс егъафэ. ----- Ona çorba içir.

Мыlэрысэ егъэшх. -------------- Elma yedir.

Шэ егъафэ. ----------------------- Süt içir.

Псы егъафэ. --------------------- su içir.

Шей егъафэ. --------------------- Çay içir.

 

- Шей уефэн? --------- Çay içer misin?

-Сефэнщ. ----------------İçerim.

 

-Мыlэрысэ пшхын? -Elma yermisin?

-Сшхынщ. ------------ -Yerim.

 

-Шей ефэ. ------------ -Çay iç.

-Сефащ.--------------- -İçtim.

-Сефэнщ. --------------İçerim.

-Сефэнущ. ------------İçeceğim.

-Сефат. ---------------- -İçmiştim.

 

Сэ мыlэрысэ сошх. -Ben elma yiyorum.

Уэ щэ? --------------------Ya sen?

Сэри мыlэрысэ сoшх.-Ben de elma yiyorum.

 

Дэнэ ущыпсэурэ? ---------------- Nerede yaşıyorsun?

Истанбул сыщопсэу. Уэ щэ? - İstanbulda yaşıyorum. Ya sen?

Сэ Анкара сыщопсэу.------------ Ben Ankarada yaşıyorum.

 

Фэ дэнэ фыщыпсэурэ? ------ Nerede yaşıyorsunuz?

Дэ Налъшик дыщопсэу. ------ Biz Nalçik'te yaşıyoruz.

 

Ахэр дэнэ щыпсэухэрэ? -- Onlar nerede yaşıyorlar?

Ахэр Бахъсэн щопсэухэ. -- Onlar Bahsende yaşıyorlar.

 

Хадэм мыlэрысей жыг хэссащ. -- Bahçeye elma ağacı diktim.

Дахэ хъуа? ------------------------------- Güzel oldu mu?

Дахэ хъуащ. ----------------------------- Güzel oldu.

 

хужь -beyaz

гъуэжь- sarı

щхъуэ - mavi

 

Ди куэбжэр щхъуэуэ злащ. -- Avlu kapımızı maviye boyadım.

Ар дахэ хъуа? ----------------------- O güzel oldu mu?

Хъуащ, хъуащ. ----------------------- Oldu. Oldu.

 

Бжэхэр солэ. Дахэ хъурэ? -- Kapıları boyuyorum. Güzel oluyor mu?

Дахэ мэхъу. ---------------------- Güzel oluyor.

 

Хъун - Olmak

Oluyorum. ------------- oldum ----------- olurum ------- olacağım

 

Сэ сохъу ------------- сыхъуащ. ----- сыхъунщ ------ сыхъунущ

Уэ уохъу -------------ухъуащ. ------- ухъунщ --------- ухъунущ

Ар мэхъу ------------- хъуащ. --------- хъунщ ----------- хъунущ

Дэ дохъу ------------- дыхъуащ. ------ дыхъунщ ------ дыхъунущ

Фэ фохъу ------------ фыхъуащ. ------ фыхъунщ ----- фыхъунущ

Ахэр мэхъухэ.------- хъуахэщ. ------- хъунхэщ ------ хъунухэщ

 

olmuştum -------- olurdum -------- olacaktım

 

сыхъуат --------- сыхъунт ------- сыхъунут

ухъуат ----------- ухъунт ---------- ухъунут

хъуат --------------- хъунт ----------- хъунут

дыхъуат ---------- дыхъунт -------- дыхъунут

фыхъуат --------- фыхъунт -------- фыхъунут

хъуахэт ----------- хъунхэт --------- хъунухэт

 

Сэ ин сыхъуащ. ------------------- Ben büyüdüm

Динэ дахэ хъуащ. -------------------- Dine güzel oldu

Сэ инышхуэ сыхъуащ. ------------ Büs büyük oldum

Динэ дэхэшхуэ хъуащ. ------------ Dine çok güzel ve büyük bir kız oldu

Жыгхэр инышхуэ хъуахэщ. ----- Ağaçlar büsbüyük oldular

 

Дэжьыгъэр зыхэзылъхьар Щокъул Тлхьэнщ

Adıgece Ders No:07

Aralık 17, 2018

Къ - къ K harfinin kalın sesidir. Arapçadaki kaf harfi ile aynı sesi verir.

 

Къы -- къэ -- къи -- къе -- къа

 

Къым - Bu dildeki olumsuzluk ekidir. Джылэхъстэней diyalektinde lым şekli ile de ifade edilir. Genel literatürde ise önceki belirtilen şekli kullanılır.

 

Сышхэкъым. -(Eylem olarak yemek) yemiyorum.

Сытхэкъым -( Eylem olarak yazı) yazmıyorum.

Сшхыкъым - (Herhangi bir şey) yemiyorum

Стхыкъым -(Herhangi bir şey) yazmıyorum.

 

Къэ - Fiil son eki olarak cümleyi olumsuz soru kalıbına sokar.

 

Сышхэкъэ? -( Eylem olarak yemek) yemiyor muyum?

Сытхэкъэ? - ( Eylem olarak yazı) yazmıyor muyum?

Сшхыкъэ? - ( Herhangi bir şey ) yemiyor muyum?

Стхыкъэ? - ( her hangi bir şey ) yazmıyor muyum?

 

Къ - Fiil ön eki olarak yapılan işin eylemin sözü söyleyene doğru yapıldığı anlamı katar.

 

Къ - Fiil ön eki olarak İsmin den halini fiile ulayarak den gelmek den almak den etmek den eylemek şeklinde anlam oluşturur.

 

Жэ. -------------- Koş.

Къажэ. ---------- ( Benim yanıma ) koş.

Нажэ. ----------- ( Belirttiğimiz yere doğru ) koş.

Къысхуэжэ. -- Bana doğru koş.Bana koş.

Шэ. --------------- (birini beraberinde ) götür.

Къашэ. --------- ( birini beraberinde) getir

Нашэ. ----------- ( birini beraberinde belirlenmiş yere) götür.

Хуэшэ. --------- ( birini beraberinde ona ) götür.

Къысхуэшэ. --- (birini beraberinde bana ) getir.

Хьы. ------------- (taşınan bir şeyi ) götür.

Къэхь. --------- (taşınan bir şeyi ) getir.

Нэхь. ----------- (taşınan bir şeyi belirttiğimiz yere ) götür.

Хуэхь. ----------- ( taşınan bir şeyi ona) götür.

Къысхуэхь.--- (taşınan bir şeyi bana ) getir.

Щтэн ------------ Almak, edinmek, belirteçsiz olarak almak.

 

Genel kabuller olarak;

 

х ------------------ Yön ve konum belirteçleri ile almak.

н ------------------ Belirli yön belirteci, sana yönü.

къ ---------------- Bana veya emir ise emredilene doğru yön belirteci.

и ------------------ konum olarak içini ( tabak, kavanoz, kuyu içi gibi),

т ------------------ konum olarak üstünü (masanın üstü gibi),

хэ ---------------- bir çoğulun içini anlatır

щl ---------------- konum olarak altını ( masanın ev örtmenin altı gibi),

дэ ---------------- konum olarak bir şeyin arasını (sokak arası gibi)

п ------------------ konum olarak uç kısmını ifade eder.

их ----------------- içinden al ( Yön belirteci yok.)

тех ---------------- üstünden al

дэх --------------- arasından al

пых --------------- ucundan al

хэх ---------------- çoğulun içinden al

ш ------------------- beraberindekini almak götürmek kökü

иш ----------------- içinden al ( çıkart götür gibi)

къиш ------------- yön belirteci ile bana doğru çıkar

теш --------------- üzerinden al (Taşınmazı, beraberindekini)

дэш --------------- aradan al sokaktan al, çıkar gibi

щlэш -------------- altından al çıkar

къих --------------- yön belirteci ile, içinden al

къытех ------------ yön belirteci ile, üzerinden al

къыхэх ------------ yön belirteci ile, çoğuldan al

къыдэх ------------ yön belirteci ile, arasından al

къыпых ------------ yön belirteci ile, ucundan al

 

Dilin ses anlam temelli olması nedeni ile seslerin genel kabullerinin bilinmesi işleri kolaylaştırır. İleride daha detaylı anlatılacaktır.

 

Хадэм мыlэрысэ къыщыщтэ.-- Bahçeden elma al.

Истанбул зы джанэ къысхуих. – İstanbul’dan bana bir gömlek getir.

dan eki buradaki къы eki ile verilmektedir.

 

къы -- с -- ху -- и -- х.

къы- yön belirteci( dan ) с - bana ху-belirtilen şahıs için

 

и- belirtilen yerden( içinden) х- al, getir.

 

Görüldüğü gibi fiil sözcüğü tam olarak bir açıklamadır. Diğer tüm sözcükleri de sizler parçalayabilirsiniz. Yalnız bunu anlamadıysanız fazla takılmanıza da gerek yoktur. Zamanla anlaşılacaktır.

 

Къу - къу -- Yukarıdaki sese u ulanmış şekilde çıkan sestir.

 

Къуэш - erkek kardeş

Къуажэ -köy

Къуэ - oğul - vadi

Къуэладжэ - kuytu yer

Къудамэ - dal

Къу - sap

Къуапэ - kenar, köşe, uç

 

Кхъ - кхъ Keskin bir k sesidir.

 

Кхъэ - mezar

Кхъахэ - harabe

Кхъэсын - mezar taşı

Бэкхъ - Balkon altındaki yer

 

Кхъу - кхъу Sert k sesine u ulanarak çıkarılan sestir.

 

Кхъухь -Gemi

Кхъуафэ -Tekne

Кхъуафэжьей -Kayık

Кхъуей - Peynir

Кхъуэщын -Küp

Кхъузанэ - Un eleği

Кхъужьей - Armut ağacı

Кхъужь - Armut

 

Burada bilinmesi gerekli bazı hususları hafızamıza yerleştirelim. Bu dilde söylenen şeyler tam olarak anlatılır. Yanlış anlaşılma gibi bir  ihtimal yoktur. Her şey açık ve nettir. Diğer dillerin kalıpları ile farklılıkları vardır. Mesela seviyorum sözcüğünü düşünelim. Kim seviyor sorusunun açık bir cevabı vardır. Ben seviyorum. Şahıs eki fiile ulanmış.

 

Kimi sorusunun cevabı ise 1 - onu seviyorum. 2 - seni seviyorum  3- sizi seviyorum 4 -kendimi seviyorum 5 -onları seviyorum gibi beş ayrı seçenek var ve belirtilmemişse kime sevgi olduğu açık değil.

 

Bu dilde ise sevenin ve sevilenin şahıs ekleri fiil başına ulanmak  zorunluluğu vardır. Dilin yapısı böyledir ve bu şeklinin farkına varmamız da gerekir. Şahıs zamirleri günlük konuşmalarda zikredilmese dahi şahıs  ekleri fiil başında görülmek durumundadır. Bu iki şahıs ekinden fiil köküne  yakın olan eden eyleyen veya ettiren eyletendir, diğeri ise edilen dir. O şahıs  eklerinin Türkçedeki gibi boş kaldığını da fark etmek de gerekir.

 

Cümle kuruluşlarında dikkate alınması gereken diğer bir husus ise  taşıma işi yapılırken ar yani taşınan şey e göre cümle oluşur. Taşıyan ise m haline girer. Burada taşınan şey yani konu bahsi daima r halindedir. Eğer  ar var ise şahıs ekleri de ona göre oluşur. Yok ise zaten konu bahsi ben sen o biz siz onlar olacağından сы у . ды фы . şeklinde fiil başına ulanır.

 

Üçüncü çoğul çekiminde ise хэ çoğul eki alır.

 

Konu bahsi yenen şey taşınan şey yazılan şey ise şahıs ekleri de  --- с з\ б п\ и е\ д т \ в ф \ а я\ -- şeklinde oluşur. Bunlar ses uyumuna söyleniş uyumuna göre uygun olan birisi yerini alır.

 

Кl - кl Кlу - кlу , Щl - щl , Лl - лl , Пl - пl , Тl - тl , Фl - фl , Цl - цl

 

Bu ezik seslerin nasıl seslendirileceği öğreticilerden alınmalıdır. Ağıza hapsedilen hava devamı kesilerek bir anda ezilerek çıkarılan seslerdir. Dilin ses dili olduğu göz önünde tutulursa sesleri tam olarak telaffuz etmenin önemi ortaya çıkar. Ufak ses farklılıklarının anlamları değiştirdiğini zaten biliyoruz.

 

Сэ сыкlуащ. ----- Ben gittim

Уэ укlуащ. ----------Sen gittin

Ар кlуащ. --------- O gitti

Дэ дыкlуащ ------- Biz gittik

Фэ фыкlуащ.------ Siz gittiniz

Ахэр кlуахэщ. ----- Onlar gittiler.

 

Şahısların yaptığı eylem olarak;

 

Сэ сышхащ. -------- ben yedim.

уэ ушхащ

Ар шхащ

Дэ дышхащ

Фэ фышхащ

Ахэр шхахэщ.

 

Burada açıkça görüldüğü gibi şahıs ekleri fiil başına Türkçedeki gibi geliyor. Türkçede sözcük sonuna geliyor. Konu bahsi ben sen o dur.

 

Bir şey yemek olarak;

 

Мыlэрысэр сэ сшхащ. --- Elmayı ben yedim.

---------------- уэ пшхащ.

---------------- абы ишхащ.

---------------- дэ тшхащ.

---------------- фэ фшхащ.

---------------- абыхэм яшхащ.

 

Burada konu bahsi elmadır. Şahıslar o işi yapan figüran durumundadır.

 

Götürmek fiili çekimlenecek olursa götürülen şey konu bahsi durumuna geçiyor. Sanırım örnekleme incelenirse konu anlaşılır.

 

Динэ сэ сшащ. ------- Dine’yi ben götürdüm

Мазэ уэ пшащ. ------------------- sen götürdün.

Динэ абы ишащ.----------------- o götürdü.

Мазэ дэ тшащ. ------------------- biz götürdük.

Динэ фэ фшащ.------------------ siz götürdünüz.

Мазэ абыхэм яшащ. ----------- onlar götürdüler.

 

Buradaki şahıslar p halindedirler fakat özel ad oldukları için ekler düşmüştür. İsimlerin yerini tutan sözcükler ise м halindedirler.

 

хъуейр сэ сшхащ. ------- Peyniri ben yedim.

Хьэлыгъур уэ пшхащ. ----- Ekmeği sen yedin.

Хьэлгъуанэр абы ишхащ.- Simidi o yedi.

Щlакхъуэр дэ тшхащ. ------ Ekmeği biz yedik.

Хьэлывэр фэ фшхащ. ------ Böreği siz yediniz.

Лэкъумыр абыхэм яшхащ.- Lokumu onlar yediler.

 

Sanırım şahıs ekleri açıkça görülebiliyor.

 

Şimdi bir sınıfta bulunan öğrencilerin bir birlerini herhangi bir şeyle ilgili olara yani bir sosyal etkinlikle ilgili olarak yazdıklarını düşünelim ve bunun tablosunu yapalım. Burada şahıs zamirlerinin sadece cümle yapısını kavratmak için yazıldığını hatırlayalım.

 

Şimdiki zaman kalıbı:

 

Сэ -------сэ -------------- сы --- з --- о -- тх

Уэ ------- уэ --------------- у ---- б --- о -- тх

Ар ------ абы ------------ . ---- и --- е -- тх

Дэ-------- дэ ------------- ды --- д --- о -- тх

Фэ ------- фэ ------------ фы --- в --- о -- тх

Ахэр --- абыхэм ------- . ----- и --- а -- тх -- хэ

 

Bu tabloda сэ ile дэ ve уэ ile фэ eşleşemez diğer her türlü çaprazlama yapılabilir. Fiil başındaki şahıs ekleri sıralanırken - ы и е- veya - ы и а -bir araya gelirse - ы и- ler düşer ve sadece - е- ve - а - kalır. - у и е- olursa da - уе- kalır. Birinci sütun üçüncü sütunda ikinci sütun da dördüncü sütunda temsil edilmektedir. Son dört sütun fiilin çekimlenmiş halidir. Сэ ile сэ , уэ ile уэ , дэ ile дэ ve  фэ ile фэ eşleşecek olursa üçüncü sütun зы olur, çünkü kendi kendini yazıyor  olur ve sonuna ж sesi eklenir. Şimdi örnek çaprazlamaları yapalım.

 

Сэ ----- уэ -------- сы -- б -- о -- тх

Сэ уэ сыботх. -- Beni sen yazıyorsun.

 

сы - yazılan, б yazan, о şimdiki zamanda, тх fiil kökü yazmak.

 

Уэ ------ абы ------ у -- и -- е -- тх.

Уэ абы уетх. --- Seni o yazıyor.

 

у yazılan, е yazan ve zaman bileşkesi и ve о, тх fiil kökü.

 

Фэ ----- сэ ----- фы -- з -- о -- тх

Фэ сэ фызотх. -- Sizi ben yazıyorum.

 

Дэ -------абыхэм ------ ды -- и -- а -- тх.

Дэ абыхэм датх. -- Bizi onlar yazıyorlar.

 

ы ve а yan yana gelirse ы düşer.

 

Cümle başına ар ve ахэр gelirse üçüncü sütundaki işareti düşer ve şahıs eklerinden з с ye ve в de ф ye döner ve ахэр de cümle sonuna хэ çoğul eki alır.

 

Ахэр фэ фотххэ. Onları siz yazıyorsunuz.

Ахэр сэ сотххэ. Onları ben yazıyorum.

Ар уэ ботх. Onu sen yazıyorsun.

 

Tek şahıs eki olduğundan  yazılan o, б yazan , о şimdiki halde, тх fiil kökü.

 

Kendi kendini yazmak da anlaşılabilir.

Сэ сэ зы -- з -- о -- тх -- ыж

Уэ уэ зы -- б -- о -- тх -- ыж. Sen kendi kendini yazıyorsun.

Ахэр абыхэм затхыж. Onlar kendi kendilerini yazıyorlar.

 

Etkisi şu anda olan geçmiş zaman. Yani yazmış durumdayım.

 

Сэ ------- сэ --------- сы --- с --- тх --- а --- щ

Уэ ------- уэ ---------- у ---- п

Ар ------ абы -------- . --- и

Дэ ------ дэ ---------- ды -- т

Фэ ------ фэ --------- фы -- ф

Ахэр --- абыхэм ---- . ----- а"я ---------------- хэщ.

 

Сэ уэ сыптхащ. ------- Уэ сэ устхащ.

Сэ абы ситхащ. --------- Уэ абы уитхащ.

Сэ фэ сыфтхащ. ---------Уэ дэ уттхащ.

Сэ абыхэм сатхащ.------Уэ абыхэм уатхащ.

 

Ар сэ .стхащ. --------- Дэ уэ дыптхащ.

Ар уэ . птхащ. ---------- Дэ абы дитхащ.

Ар абы . итхащ.--------- Дэ фэ дыфтхащ.

Ар дэ .ттхащ. ---------- Дэ абыхэм датхащ.

Ар фэ . фтхащ.

Ар абыхэм . ятхащ.

 

------------------------------------- Ахэр сэ .стхахэщ.

Фэ сэ фыстхащ. ---------- Ахэр уэ .птхахэщ.

Фэ абы фитхащ. --------- Ахэр абы .итхахэщ.

Фэ дэ фыттхащ. ---------- Ахэр дэ .ттхахэщ.

Фэ абыхэм фатхащ. ---- Ахэр фэ .фтхахэщ.

------------------------------------- Ахэр абыхэм . ятхахэщ.

 

Yukarıdaki tablodan çıkan 28 çaprazlama cümlesi bunlardır. Fiil köküne yakın şahıs ekinin yazan diğerinin yazılan olduğunu zaten biliyoruz. Üçüncü tekil ve çoğul şahıs eklerinin yani yazılan durumundakilerin şahıs eklerinin yerlerinin boş kaldığı da tablodan açıkça görülüyor.

 

Şimdiki zaman olumlu bildirimi dışında tüm söylemlerde şahıs eklerinde bir karışıklık olmayacağını hatırlayın.

 

Хьын - Götürmek -- Ар( Мыlэрысэ, Кхъуей, Кхъужь, Шыгъу , Фошыгъу )

yani taşınan herhangi bir nesne o.

 

Onu ben götürüyorum.-- götürüyor muyum? -- götürmüyorum. -- götürmüyor muyum?

 

--------- сэ сохь. ------------ схьырэ? ---------- схьыкъым.--------- схьыкъэ?

--------- уэ бохь. ------------ пхьырэ? ---------- пхьыкъым.--------- пхьыкъэ?

- Ар -- абы иехь. ----------- ихьрэ? ------------ ихькъым.----------- ихькъэ?

--------- дэ дохь.------------- тхьырэ? ---------- тхьыкъым.--------- тхьыкъэ?

--------- фэ фохь.------------ фхьырэ? --------- фхьыкъым. -------- фхьыкъэ?

------ абыхэм яхь. ---------- яхьрэ? ------------ яхькъым.----------- яхькъэ?

 

Geçmiş zamanda: ------ Gelecek zamanda: ----- Götürme isteği( irade beyanı )

 

------------- сэ схьа? ------------- схьыну? --------------- схьын?

------------- уэ пхьащ. ----------- пхьынущ.-------------- пхьынщ.

Ар ------ абы ихьакъым.------ ихьынукъым.--------- ихьынкъэ?

-------------- дэ тхьакъэ?---------- тхьынукъэ? ---------- тхьынкъым.

-------------- фэ фхьа.------------- фхьыну. ---------------- фхьынщ.

---------- абыхэм яхьа. --------- яхьыну. ---------------- яхьынщ.

 

Geçmiş bitmiş zamanda: -- Bitmiş zamanda götürecektim

 

----------------- схьат? ------------------ схьынут

----------------- пхьат.-------------------- пхьынут

----------------- ихьатэкъым. --------- ихьынутэкъым

----------------- тхьатэкъэ? ------------ тхьынутэкъэ?

----------------- фхьат. ------------------ фхьынут.

----------------- яхьат. ------------------- яхьынут.

 

Bitmiş zaman sorularının vurgu ile yapıldığını fark etmiş olmalısınız. Şahıs ekleri hiç değişmeden olumlu, soru, olumsuz ve olumsuz soru çekimleri fark edilmiş oldu.

 

Şimdi de getirmek fiiline bakalım. Bu fiil iki parçalı olduğundan  şahıs ekleri iki parça arasına girecektir. Къэ ve хьын

 

Мыlэрысэр сэ къэсхьащ.

-------------------- уэ къэпхьа?

-------------------- абы къихьакъэ?

-------------------- дэ къэтхьакъым.

-------------------- фэ къэфхьащ.

----------------- абыхэм къахьащ.

 

Нобэ мыlэрысэ къэсхьащ. -Bugün elma getirdim.

Умар кхъужь къехь. -------- - Ömer armut getiriyor.

Иджыпсту шыпс пlастэ къэсхьынущ.- Şimdi paste şıps getireceğim.

Мыlэрысэ тlэкlу къэхьи тшхынщ. - Biraz elma getir de yiyelim.

Шей къэхьи дефэнщ. --- Çay getir de içelim.

Псы къэхьи зыттхьэщlынщ. --Su getir de yıkanalım.

Псы къэхьи дефэнщ. --- Su getir de içelim.

Мыlэрысэ къэпхьа? - Elma getirdin mi?

Къэсхьащ. ------------- - Getirdim.

Къэпхьар дыгъэшх. - Getirdiğini yiyelim.(bize yedir)

Ахьмэд псы хуэхьи зегъэтхьэщl.- Ahmet’e su götür de yıkansın.

Зафер кхъуей къысхуихьащ. - Zafer bana peynir getirdi.

Динэ шей къытхуихьащ. - Dine bize çay getirdi.

Шей дыригъэфащ. ---------- -O bize çay içirdi.

 

Мы усэ дахэр Динэм Зафер хуитхащ. Bu güzel şiiri Dine’ye Zafer yazdı.

 

Мыр сыт? ------------------------ Bu nedir?

Ар нэгъуджэщ. --------------- O gözlüktür.

Мыр хэт и нэгъуджэ?------- Bu kimin gözlüğüdür?

Ар нанэ и нэгъуджэщ.----- O ninenin gözlüğüdür.

Нэгъуджэр нанэ хуэхь.----- Gözlüğü nineye götür.

 

Тын ----------------------- Vermek

Етын --------------------- Birine vermek.

 

Нэгъуджэр нанэ ет. -Gözlüğü nineye ver.

Нэгъуджэр нанэ естащ. -Gözlüğü nineye verdim.

 

e - иэ açılımı olduğunu bilirsek daha anlaşılır olabilir. O şahsının и ile gösterildiği bilindiğinden. Şahıs eklerinin aynı çıkışlı seslerle uyumlu değişimlerini de fark edebiliyorsunuz sanırım.

 

Мыlэрысэ къызэт. - Bana elma ver.

Псы къызэптын? - Su verir misin?

Нэгъуджэр къызэптыфын? - Gözlüğü bana verebilir misin?

Уи нэгъуджэр къызэптыфын? - Gözlüğünü bana verebilir misin?

Кхъыlэ уи нэгъуджэр къызэт. - Lütfen gözlüğünü bana ver.

Кхъыlэ зы шейбжьэ сегъафэ. - Lütfen bana bir bardak çay içir.

Кхъыlэ мыlэрысэ тlэкlу къысхуэхь. - Lütfen bana biraz elma getir.

Adıgece Ders No:08

Aralık 17, 2018

Лъ - лъ Le sesinin dilin damaktan ayrılmadan sürekli çıkarılan bir sestir.

 

Dilin iki yanından hava çıkarılarak seslendirilir. Ses öğreticiden alınmalıdır.

 

Bu harfin girdiği sözcükler genel olarak konum belirtmede yatay olan şeyler alt taraf ayak veya yol, iz peşi sıra veya kap gibi sözcüklerdir.

 

Лъы --- kan

Лъакъуэ- ayak

Лъынтхуэ - damar

Лъэужь - iz

Лъэ - kap – ayak

Лъагъуэ - belirti

Лъэн -- buruşma

Лъэлъэн -- sökülme, ufalanma

Пхъу -kız evlat

Пхъурылъху – kızın çocuğun çocuğu (torun).

Псэуалъэ - ev

Къуэ - erkek evlat

Фалъэ - tas

Къуэрылъху - oğul çocuğu ( torun )

Шыпхъу - kız kardeş

Къуэш - erkek kardeş

Дэлъху- kız için erkek kardeş

Псалъэ - kelime

Псэлъалъэ -sözlük

Псалъэуха -cümle

Тхылъ - kitap

Тхылъылъэ -kitaplık

Лъапэ -- alt uc başlangıç

Лъэбакъуэ – adım

Кхъухь – gemi

Лъэтэн- uçmak

Кхъухьлъатэ- uçak

 

Лъ nin т olması uçmaktır. Bildiğimiz gibi T harfi konum olarak yukarıyı temsil eder.

 

Бзухэр мэлъатэ ---- Kuşlar uçuyorlar.

Бзухэр мэлъэтэфхэ. -Kuşlar uçabiliyorlar.

Хьэхэр лъэтэфкъым. - Köpekler uçamıyorlar.

Жыгым тес бзухэр лъэтэжахэщ. - Ağaca tüneyen kuşlar geri uçtular.

Мылъэтэфу къэна бзур лlащ. - Uçamadan kalan kuş öldü.

Сымаджэ хъуа хьэжьыр лlащ. - Hastalanan yaşlı köpek öldü.

Бзур джэдум илlащ. ------------ Kuşu kedi boğdu.

Зафер и лъэпыlухэр игъэкlуэдащ. - Zafer terliklerini kaybetti.

Зафер и лъэпэдхэр ижьыщlыжащ. - Zafer çoraplarını yıkadı.

Сэ Зафер и щырыкъухэр плъыжьыфэу исlащ. Ben Zafer'in ayakkabılarınıkırmızıya boyadım.

 

Bu dilde bulunan bir kısım fiiller iki parçalıdır. İki parçalı fiillerde konu bahsi ap olduğunda şahıs ekleri daima iki parça arasına girer.

 

Жыlэн - söylemek иlэн - renklendirmek boyamak( bir şeyi olması bu kategoride değildir.) къэщтэн - almak лъытэн –fark etmek

 

lулъхьэн - Bir şeyi bir şeyin (ağzına ), önüne koymak.

 

телъхьэн - üzerine koymak gibi. т - üstüne е - bir nesnenin лъ - yatay veya cansız bir nesneyi хьэн- belirtilmiş konumuna getirmek.

 

Bunu ben söylüyorum. -------- Bunu ben mi söylüyorum?

 

Мыр сэ жызоlэ. ----------------- Мыр сэ жысlэрэ?

--------- уэ жыбоlэ. ------------------------ уэ жыпlэрэ?

--------- абы жеlэ. -------------------------- абы жиlэрэ?

--------- дэ жыдоlэ. ------------------------ дэ жытlэрэ?

--------- фэ жывоlэ. ----------------------- фэ жыфlэрэ?

--------- абыхэм жаlэ. --------------------- абыхэм жаlэрэ?

 

Bunu ben söyledim. ------------- Bunu ben mi söyledim?

Мыр сэ жысlащ. -------------- Мыр сэ жысlа?

-------- уэ жыпlащ. ----------------------- уэ жыпlа?

------- абы жиlащ. ----------------------- абы жиlа?

-------- дэ жытlащ. ----------------------- дэ жытlа?

-------- фэ жыфlащ. ---------------------- фэ жыфlа?

----- абыхэм жаlащ.------------------ абыхэм жаlа?

 

Мазэ и адэм и лъэпыlухэр бжэlупэм lуилъхьащ.

Сэри Мазэ и лъэпыlухэр бжэlупэм lуслъхьащ.

Уэри ----------------------------------------------- lуплъхьащ.

Абыи ----------------------------------------------- lуилъхьащ.

Дэри ------------------------------------------------- lутлъхьащ.

Фэри ------------------------------------------------- lуфлъхьащ.

Абыхэми ------------------------------------------- lуалъхьащ.

 

En alttaki cümlenin sonuna çoğul eki ayrıca alması gerekmiyor. Çünkü и - o , а- onlar olduğu belli.

 

 

Maze babasının terliklerini kapının önüne koydu

Ben de Maze'nin terliklerini kapının önüne koydum

Sen de ------------------------------------------------------ n.

O da ---------------------------------------------------------- .

Biz de ------------------------------------------------------- k.

Siz de ------------------------------------------------------- nuz.

Onlar da ---------------------------------------------------- lar.

 

 

Зэдэ - birlikte yapılan şeyler için ön ektir.

 

Нобэ Мазэрэ Динэрэ зэдэджэгуахэщ. -

Bu gün Maze ile Dine birlikte oynadılar.

 

Джэгун яуха иужьым, -------------- Oyunları bittikten sonra,

 

Зэрджэгуа lэмэпсымэхэр пхъуантэм далъхьэжащ.

Oynadıkları araç ve gereçleri sandığa koydular.

 

Динэ и унэ лэжьыгъэхэм зы сэхьэт пlалъэкlэ елэжьащ.

Din ev ödevlerine bir saat süre ile çalıştı.

 

Лэжьэн иуха иужьым, -------- Çalışmayı bitirdikten sonra,

 

и тхылъхэр дахэурэ и тхылъылъэм ирилъхьэжащ.

Kitaplarını güzelce çantasına geri koydu.

 

Ар зылъэгъуа и адэми абы фlыщlэшхуэ къыхуищlащ.

Onu gören babası da ona beğenisini bildirdi.

 

Динэ игу зэгъауэ и адэм бгъдэтlысхьэжащ.

Dine gönül rahatlığı içerisinde babasının yanına oturdu.

 

Шхэгъуэр къыщысым, ------------------Yemek vakti gelince,

Мазэ и анэм дэlэпыкъуащ. ------------ Maze annesıne yardım etti.

lэнэр къигъуващ, ------------------------ Masayı kurdu,

Бжэмышххэр lэнэм трилъхьащ, -- Kaşıkları masanın üzerine koydu,

Тепщэчхэр lнэм трилъхьащ. ---- Tabakları masanın üzerine koydu,

Щlакхъуэри lэнэм бгъурилъхьащ. - Ekmeği de masanın yanına koydu.

 

Мазэ и анэмрэ и адэмрэ и гъусэу зыдэшхахэщ.

Maze annesi ve babası ile birlikte yemeklerini yediler.

 

Şimdi de konum olarak - т , с ,лъ - durum bildiren seslere bir bakalım.

 

Зафер унащхьэм тетщ. ----- Zafer evin üstünde duruyor.

------------------------ тесщ. ------------------------------ oturuyor.

------------------------ телъщ. ---------------------------- yatıyor.

 

Мазэ унэм щlэтщ. ------- - Maze evin içinde duruyor.

--------------- щlэсщ. -------------------------------- oturuyor.

-------------------- щlэлъщ. ------------------------------ yatıyor.

 

Динэ псым хэсщ. ----- Dine suyun içinde oturuyor.

------------------ хэтщ. ------------------------------ duruyor.

------------------ хэлъщ. ---------------------------- yatıyor.

 

Дадэ хадэм итщ. ----- Dede bahçenin içinde duruyor.

------------------ исщ. ---------------------------------- oturuyor.

------------------ илъщ. -------------------------------- yatıyor.

 

Нанэ пырхъуэм тетщ.---- Nine balkonun üzerinde duruyor.

---------------------- тесщ. ----------------------------------- oturuyor.

---------------------- телъщ.---------------------------------- yatıyor.

 

Мазэ и ныбжьэгъухэм яхэтщ.-- Maze arkadaşlarının içinde duruyor.

------------------------------- яхэсщ. -- oturuyor.(oturan arkadaşlarının içinde)

--------------- яхэлъщ.-- yatıyor.(arkadaşları yatmışlar o da onlarla yatıyor)

 

- Дэнэ ущыщ? ----------------- - Neredensin?

- Ендрей сыщыщщ. ----------- - Yendrey denim.

- Дэнэ ущыпсэурэ? ---------- - Nerede yaşıyorsun?

- Истанбул сыщопсэу. ------- - İstanbulda yaşıyorum.

 

Сэ Ендрей сыкъыщалъхуащ. --- Ben Yendrey de doğdum.

Гуэкусун сыщеджащ. ------------ - Göksun da okudum.

Истанбул сыщолажьэ. ------------- - İstanbul da çalışıyorum.

 

Мазэ Анкара къыщалъхуащ. - Maze Ankara da doğdu.

Пэщlэдзэгъуэ еджапlэм щоджэ. - İlköğretim okulunda okuyor.

Абы ныбжьэгъуфlхэр щиlэщ. - Orada iyi arkadaşları var.

 

Быцэ юниверситэм щоджэ. -- Bıtse üniversitede okuyor.

Ар къиухым егъэджакlуэ хъунущ.- Orayı bitirirse öğretmen olacak.

 

Тlыкlуэ унэм щолажьэ. -- - T'ık'ue evde çalışıyor.

Ар унэм щошхэ. --------------- O evde yemeğini yiyor.

Ар унэм щожей. ------------ - O evde uyuyor.

Абы зыщегъэпсэху.---------- - Orada dinleniyor.

 

da de eklerinin щ sesinden alındığını farkedin. de eki alan ismin de

м halinde olduğunu görün.

 

Уадэр дэнэ щыlэ? ----- - Çekiç nerede?

lэнэм телъщ. ------------------ - Masanın üzerinde.

 

Умар дэнэ щыlэ? -------- -Ömer nerede?

Хадэм итщ.------------------- - Bahçede.

Сыт абы щищlэр?---------- Orada ne yapıyor?

Щолажьэ. -------------------- - Çalışıyor.

 

Konu bahsi ben sen o olan cümle çekimi.

 

Ben bahçede çalışıyorum. ---------- Çalıştım.

 

Сэ хадэм сыщолажьэ. --------------- сыщылэжьащ.

Уэ ------------- у --------------- . -------------- у ---------------- .

Ар ------------- . ---------------- . -------------- . --------------- .

Дэ ------------ ды ------------- . -------------- ды --------------- .

Фэ ----------- фы ------------- . -------------- фы -------------- .

Ахэр --------- . ----------- хэ. -------------- . ---------- хэщ.

 

 

Çalışırım( çalışma isteği ). --- çalışacağım.

сыщылэжьэнщ.------------- сыщылэжьэнущ.

у ---------------------.------------- у-------------------.

. --------------------.-------------- .-------------------.

ды ------------------.-------------- ды----------------.

фы ------------------. ------------- фы---------------.

. ------------------ хэщ.----------- . --------------- хэщ.

 

Şimdi de ар olan bir cümlenin çekimini yapım şahıs eklerinin nerede ve nasıl oluştuğuna bakalım. Konu bahsi elma olan cümle çekimi.

 

Elmayı ev de yiyorum. --------------------- de yedim.

 

Мыlэрысэр унэм щызошх. ----------- щысшхащ.

---------------------------- щыбошх.------------ щыпшхащ.

---------------------------- щешх. --------------- щишхащ.

---------------------------- щыдошх.------------ щытшхащ.

---------------------------- щывошх.------------ щыфшхащ.

---------------------------- щашх.---------------- щашхащ.

 

 

----------------------- de yerim. ---------------- de yiyeceğim

 

---------------------- щысшхынщ. ------------- щысшхынущ

---------------------- щыпшхынщ. -------------- щыпшхынущ

---------------------- щишхынщ. ---------------- щишхынущ

---------------------- щытшхынщ.--------------- щытшхынущ

---------------------- щыфшхынщ.-------------- щыфшхынущ

---------------------- щашхынщ.----------------- щашхынущ.

 

Мазэ и гъуэмылэр мэктэбым щешх.

Мазэ и тхыгъэхэр мэктэбым щетх.

 

Burada ifade bulması gereken bir husus vardır. Türkçenin yanlış öğretilmiş olmasından kaynaklanan bu husus bizim de kafamızı karıştırması olasıdır. Türkçe olarak;

 

Zafer bahçeye gider misin?

Giderim.

Zafer su içermisin?

İçerim.

Bu kış Ankarada kalırım.

 

Türü cümlelerin fiillerinin çekimleri genel olarak geniş zaman fiil çekimi  olarak öğrenildiği için bu cümleleri geniş zaman olarak düşünme yanlışına  düşebiliyoruz. Gerçekte öyle bir geniş zaman söylemi yoktur.

 

Zafer yaz tatillerinde köye gidiyor mu?

Gidiyor.

Türü söylemler geniş zaman söylemi olur.

 

Emir, dilek, istek sözcüklerinin geniş zaman olarak algılanmaması  gerekir diye düşünüyorum. Şartlanmışlıklarımız bizi kararsız kılabilir.

 

Зафер хадэм укlуэн? – Zafer bahçeye gider misin?

Сыкlуэнщ. ----------------- Giderim.

 

Щей уефэн? ------ Çay içer misin?

Сефэнщ. ----------- İçerim.

 

Псы уефэн? ------- Su içer misin?

Сефэнщ. ------------ İçerim.

 

Псы уефа? ------- Su içtin mi?

Сефакъым. ------- İçmedim.

 

Ушхэн? ------------ Yemek yer misin?

Сышхэнщ. -------- Yerim.

 

Kısaca ifade edilir ise bu tür cümleler irade beyanıdır.

 

Ушха? ------------ Yemek yedin mi?

Сышхащ. --------- Yedim.

Сышхакъым. ---- Yemedim.

 

Махуэ къэс хадэм укlуэрэ? – Her gün bahçeye gidiyor musun?

Сокlуэ.------------------------------ Gidiyorum.

 

Пщэдджыжьхэм шей уефэрэ?—Sabahları çay içiyor musun?

Шэ софэ. ------------------------------ Süt içiyorum.

 

Гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэхэм дэнэ укlуэрэ?

------------------------------ Yaz tatillerinde nereye gidiyorsun?

Къуажэм сокlуэж.----- Köye dönüyorum.

 

Tercih beyanı;

 

Шей уефэн хьэмэ псы уефэн?--- Çay mı yoksa su mu içersin?

Псы сефэнщ. ------- Su içerim.

 

Ушхэн хьэмэ ужейн? – Uyur musun yoksa yemek mi yersin?

Сышхэнщ. ---- Yemek yerim.

 

Улэжьэну хьэмэ ущысыну? – Çalışacak mısın yoksa oturacak mısın?

Сылэжьэнущ. ---- Çalışacağım.

 

Мэктэбым сыткlэ укlуэрэ? – Okula ne ile gidiyorsun?

Метробускlэ сокlуэ. ---------- Metrobüs ile gidiyorum.

 

Хадэм дыкlуэнщи – Bahçeye gidelim de

Ди шейр --------------- Çayımızı

Хадэм дыщефэнщ.—Bahçede içelim.

 

 

İstek beyanı;

 

Унэм дыкlуэжынщи дыщыжейнщ.—Eve dönüp orada uyuyalım.

Унэм дыкlуэжынщи дыщышхэнщ. – Eve dönüp orada yemek yiyelim.

Хадэм дыкlуэнщи дыщылэжьэнщ.—Bahçeye gidip orada çalışalım.

 

Belirtilen yerde anlamını щы yer belirtecinin kattığını öğrenmiştik.

Ж sesinin katkısını da sanırım anladınız. Gidiş veya dönüş farkı olarak.

 

Мы усэ дахэр гукlэ зэвгъащlэ.

 

Сэ Сыцlыкlу? – Ben Küçük müyüm?

 

Си анэм жеlэ – Annem diyor

Си псэ цlыкlу. -- Küçük canım.

 

Си адэм жеlэ – Babam diyor

Си бзу цlыкlу. -- Küçük kuşum.

 

Нанэ жеlэ – Nene diyor

Бабыщ цlыкlу—Küçük ördek.

 

Дадэ жеlэ -- Dede diyor

Шырэ цlыкlу. – Yavru ördek.

 

Пщэдджыжь къэскlи – Her sabah da

Ин сыхъуу жаlэ, сызоплъыж.—Büyüdüğümü söylüyorlar kendime bakıyorum.

 

lэр сщlым бзухэр мэлъэтэж. – El edersem kuşlar uçuyorlar.

Псым бабыщхэр холъэдэж. – Ördekler suya kaçıyorlar.

 

Къэсlэтати хъэрбыз цlыкlу, -- Kaldırmıştım bir küçük karpuz.

Къысlэпыхури хъуащ цlыкlу цlыкlу. - Düşürdüm oldu küçük küçük.

 

Сэ итlанэ ------------------------- Ben yine de

Ахэм нэхърэ, ахэм нэхърэ – Onlardan daha, onlardan daha

Сынэхъ цlыкlу? ----------------- Daha küçük müyüm?

 

Къэжэр Петр

 

Мы лэжьыгъэр зыхэзылъхьар Щокъул Илхьэнщ.

Hakkımızda

ÇerkesyaCerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.

Çok Okunanlar

Çerkesler Türk mü?

Çerkesler Türk mü?

Ara 02, 2018 Rate: 0.00

Kafkasya Neresidir?

Kafkasya Neresidir?

Ara 10, 2018 Rate: 0.00

Son Twetler

RT @Cerkesya: Unutmadık, unutmayacağız #MedetÖnlü #22Mayıs2013 https://t.co/qGd7zsOuIV
https://t.co/c8y7vrGLmm #may21in21languages #21dilde21mayıs
RT @Cerkesya: #21Mayıs1864 #21may1864 #genocide1864 #CircassianGenocide #circassianexile #CerkesSoykırımı https://t.co/uCRADFgBAf
RT @Cerkesya: ADIĞE BAYRAK GÜNÜ KUTLU OLSUN https://t.co/dl3NVFLgSA
Follow Çerkesya on Twitter

Post Gallery

Çerkes Parası ve Kaffed'in Kozmik Aklı

Çerkeslerin Mitolojik Kahramanı Nart Sosruko Mobil Oyun Oluyor

Eski Kafkas halkları, Amerikan yerlileri ve Sibirya halklarıyla akrabaymış

Belgesel Film Gösterimi-Çerkes Atının Öyküsü Şağdi

Hayriye Melek Hunç Anısına Kitap Günleri

Adıgey Halkı Anadilde Eğitim İstedi

Sarıkamış’tan Bir Şehit Öyküsü

Efsanevi Kabardey Atları Dörtnala Geri Dönüyor

Çerkes Kültürüne Son Bir Yaşam Alanı